door: prof.dr. Peter Nikken (2016)

Hieronder vindt u een overzicht van de belangrijkste ontwikkelingskenmerken van kinderen van 0 t/m 3 jaar. Zo kunt u zien wat ‘normaal’ is voor deze leeftijd. Aan het eind vindt u de vragen die ouders vaak stellen over deze leeftijd. Mocht u zelf zo’n vraag hebben, dan kunt u die hier stellen. Professionals moeten zich voorbereiden op dit soort vragen van ouders.

Algemeen

Voor heel jonge baby’s is het contact met de ouders heel belangrijk. Denk daarbij aan praten, zingen, vasthouden, en aankijken. Ze houden van klanken en horen graag taal en muziek. Boekjes, smartphones, tablets en de televisie kunnen een rol spelen bij het samen genieten, maar dat verschilt sterk voor heel jonge en wat oudere kinderen. Een vroege introductie van verschillende toepasselijke media helpt bij de ontwikkeling. Voorlezen vanaf 8 maanden heeft bijvoorbeeld een gunstig effect op de taalontwikkeling.

Wat ze zien of spelen

  • Kinderen van 0 tot 3 jaar zien graag simpele en korte televisieprogramma’s (met een zeer traag tempo). Bijvoorbeeld: Bumba, Hopla, Nijntje, Dribbel, Teletubbies, en uitzendingen op BabyTV.
  • Gamen en internetten doen ze nog maar heel weinig. Als ze het al doen, nooit langer dan 5 minuten op de schoot van een ouder.
  • Ze vinden tablets aantrekkelijk en kunnen er vaak al goed mee overweg. Voor deze leeftijd zijn er ook al veel bewegende prentenboeken (apps) voor tablets.

Wat ze lezen

  • Heel jonge baby’s kunnen spelen met boekjes, houden ze vast, of sabbelen eraan, en kijken ook naar de plaatjes.
  • Aandacht voor boekjes is bij heel jonge baby’s vaak van korte duur. Maar ze genieten wel heel erg van het voorlezen en het samen zijn.
  • Concentreren op 'plaatjes kijken', aandachtig luisteren en terugpraten begint meestal pas vanaf ongeveer 9 maanden.
  • Vanaf 2 jaar worden prentenboeken interessant. Ze genieten van de combinatie van kijken en luisteren: de taal bij het plaatje. Nog leuker: met bewegingen erbij. Lezen is dan vooral: plaatjes kijken, aanwijzen en benoemen wat je ziet (in kartonnen boekjes en apps).
  • Favoriet zijn alle prentenboeken die voorgelezen worden met heldere taalklanken, een mooi ritme en herkenbaar rijm.
  • Vanaf 3 jaar worden verhaaltjes met een beetje spanning en emotie interessant. Ze beginnen nu ook zelf verhaaltjes te verzinnen; je ziet dat terugkomen in hun spel.

Mediaontwikkeling

  • Alle jonge kinderen houden van deuntjes, liedjes en rijmpjes.
  • Dreumesen tonen een duidelijke voorkeur voor duidelijke kleurvlakken: rood, geel, blauw.
  • Ze leren al snel tikken en vegen op het touch-screen van een tablet.
  • Peuters reageren op ‘hun’ boekjes, programma’s, games en websites door te wijzen en te benoemen wat ze zien.
  • Het benoemen is belangrijk: daarmee leren ze in korte tijd veel woordjes.
  • Ze houden van herhaling. Favoriete boeken moeten soms eindeloos opnieuw worden voorgelezen.
  • Ze ontwikkelen oog/hand-coördinatie en kunnen met de muis klikken. Peuters kunnen de media nog niet zelfstandig volgen: ouders bepalen wat ze zien en wanneer.

Sociale media

  • Op deze leeftijd maken kinderen nog niet zelfstandig gebruik van sociale media, zoals YouTube, Skype, Facebook, Twitter en Whatsapp.
  • Wel kunnen ze samen met hun ouders kijken naar een YouTube-filmpje, of skypen met opa en oma.

Typische oudervragen

  • Wat zijn geschikte mediaproducties (websites, tv-programma’s, films, apps, etc.)? Zie o.a.: www.mediasmarties.nl en www.digidreumes.nl.
  • Hoe lang mag mijn kind tv kijken, gamen, surfen, of bezig zijn met een tablet?
  • Hoe moet ik omgaan met zeurgedrag als mijn kind bekende mediaproducten (zoals dvd's, games en merchandise-artikelen) in de winkel ziet?