door: prof.dr. Peter Nikken (2016)

Hieronder vindt u een overzicht van de belangrijkste ontwikkelingskenmerken van kinderen van 10 t/m 12 jaar. Zo kunt u zien wat ‘normaal’ is voor deze leeftijd. Aan het eind vindt u de vragen die ouders vaak stellen over deze leeftijd. Mocht u zelf zo’n vraag hebben, dan kunt u die hier stellen. Professionals moeten zich voorbereiden op dit soort vragen van ouders.

Wat ze zien of spelen

  • Voorkeuren van jongens en meisjes beginnen nog meer te verschillen. Meisjes gaan op zoek naar dramaproducties over lief en leed, zoals soaps. Jongens zoeken meer actie- en sensatieproducties.
  • De populariteit van tekenfilms neemt af, met uitzondering van sarcastische of ironische tekenfilms zoals South Park.
  • Nederlandstalige dramaseries, zoals Baantjer, hebben de voorkeur boven buitenlandse, zoals NCIS (Naval Criminal Investigative Service).
  • Met andere familieleden kijken ze graag samen naar grote familieshows en talentenjachten.
  • Kinderen zien nu graag ‘gewone’ idolen om zich aan te spiegelen.
  • Veel kinderen hebben inmiddels een eigen televisie op de slaapkamer.
  • Kinderen krijgen een mobieltje, vaak prepaid.
  • Veel kinderen hebben nu ook een gameconsole, zoals een Wii, een Playstation of een Xbox 360.
  • Kinderen zitten nu dagelijks op internet, voor spelletjes en sociale contacten. Soms houden ze van virtuele omgevingen als Habbo Hotel, of een avontuurlijker spel als Runescape.
  • Vooral jongens zijn in deze leeftijd vaak dol op Minecraft, om virtuele werelden te bouwen. Steeds vaker spelen ze zulke spellen via een tablet.
  • Kinderen van deze leeftijd zitten steeds vaker alleen of met vrienden (dus niet meer met hun ouders) aan de computer. Ook online zijn ze vooral met vrienden in gesprek, of op afstand samen aan het gamen.
  • Via een tablet zoeken ze zelfstandig naar nieuwe interessante apps.

Wat ze lezen

  • De verschillen tussen kinderen en hun voorkeuren worden nu erg groot. Sommige kinderen houden van fantasy, andere van verhalen die in het verleden spelen, en weer andere kinderen willen alleen boeken lezen die spelen in een realistisch heden (Carry Slee, Francine Oomen).
  • Meisjes lezen gemiddeld meer dan jongens.
  • Veel kinderen vinden het nog steeds fijn om voorgelezen te worden. De dikkere boeken met verhalen van lange adem lenen zich daar ook goed voor (zoals ‘Alleen op de wereld’, ‘Narnia’, en boeken van Thea Beckman).
  • Ze krijgen interesse in het genre ‘thriller’ (Paul van Loon), maar vaak nog wel in combinatie met humor.
  • Thema’s: alle aspecten van de puberteit (verliefdheid, eenzaamheid, overgang naar de middelbare school, gedoe met ouders), onrecht in de wereld, etc.
  • Veel kinderen hebben nu een of meer favoriete schrijvers.

Mediaontwikkeling

  • Kinderen van 10 tot 12 gaan steeds meer zelfstandig media gebruiken, vaak ook op hun eigen slaapkamer.
  • Ze hebben weinig moeite meer met ondertiteling, waardoor ze ook grote-mensen-films kunnen volgen.
  • Vriendjes en vriendinnetjes bepalen wat populair is; ze doen mee met allerlei rages.
  • Veel ouders houden nog wel een oogje op het mediagebruik; te gewelddadige films en games zijn verboden.
  • Kinderen worden kritisch over wat ze in de media tegenkomen. Belangrijke onderwerpen zijn bijvoorbeeld: dierenleed en milieuvervuiling.
  • Kinderen weten dat reclames bedoeld zijn om producten te verkopen, maar kunnen – vooral op internet – nog niet altijd doorzien wat commercieel is en wat niet. Ze worden nog gemakkelijk verleid door commerciële aanbiedingen.
  • Ze kunnen na het kijken afstand nemen van films en programma’s waarin monsters voorkomen. Die zijn duidelijk nep.
  • Reële, herkenbare dreigingen in herkenbare situaties (bijvoorbeeld op een school) zijn nog wel beangstigend.
  • Hard en realistisch geweld vinden ze beangstigend en vervelend. Ze weten dat het gespeeld is, maar ze vinden het nog wel steeds voorstelbaar.
  • Hun interesse in seks neemt toe, maar beelden van vrijende mensen en gesprekken over seks op tv vinden ze gênant als ze met de ouders samen kijken.

Sociale media

  • Sociale media worden meer en meer door deze kinderen gebruikt om hun vriendengroepen te bevestigen. Ze willen bij een groep horen en gebruiken daar bewust de media bij.
  • Aan het eind van de basisschool, vlak voor de overgang naar het voortgezet onderwijs, wordt veel YouTube gekeken, en soms hebben ze ook al een account op Twitter en/of Facebook.

Typische oudervragen

  • Wat zijn schadelijke mediaproducties (zoals websites, tv-programma’s, games en films)?
  • Kan ik mijn kind alleen laten kijken, gamen of surfen?
  • Hoe lang mag mijn kind kijken, gamen of surfen?
  • Worden kinderen gewelddadig van mediageweld?
  • Komt het huiswerk in gevaar door te veel gamen, kijken en internetten?
  • Loopt mijn kind gevaar door cyberpesten?
  • Hoe voorkom ik dat ze (via sociale media) in contact komen met vreemden?
  • Wat moet ik doen als mijn kind porno heeft gezien?
  • Wat is beter voor mijn kind: prepaid mobiel of een abonnement?