Leeftijd:

4-6 jaar

Trefwoorden:

filmpjes, youtube

Mijn zoontje van 5 (bijna 6) kijkt al geruime tijd filmpjes op YouTube. Eerst heel leuk, maar de filmpjes werden steeds gruwelijker. We dachten er vaak 'op tijd' bij te zijn, maar zijn YouTube-geschiedenis laat zien dat hij al heel lang veel gezien heeft wat niet geschikt is voor zijn leeftijd.

Hij vindt het allemaal geweldig, en je hoort hem ook nooit over 'angst'. Maar ik heb zijn geliefde YouTube nu wel verwijderd, omdat ik het echt niet vond kunnen.

Misschien zijn die filmpjes ook een verklaring voor het feit dat hij zo vaak wakker wordt tijdens het slapen, en dat hij wat agressiever gedrag vertoont. Al valt dat laatste op zich nog wel mee.

Nu voel ik mij natuurlijk een ontzettend slechte moeder, en ik vroeg mij af in hoeverre het zien van die filmpjes gevolgen kan hebben voor zijn ontwikkeling. Ook zou ik graag willen weten of de (mogelijke) schade beperkt zal blijven, nu hij die narigheid inmiddels niet meer ziet.

Het antwoord van de deskundige

Om te beginnen moet u zich beslist niet schuldig voelen. Dit soort dingen kan gewoon gebeuren. Kinderen van deze leeftijd zijn op zoek naar spannende verhaaltjes, en vooral jongetjes beginnen nu steeds meer behoefte te krijgen aan actie en gevechten. Het is dus heel begrijpelijk dat uw zoon het allemaal prachtig vindt.

Bovendien heeft u ons gemaild, wat betekent dat u serieus ermee bezig bent. Niks slechte moeder, maar gewoon een goede moeder met zorgen.

Ook heeft u adequaat gehandeld – als zorgzame ouder – door even te stoppen met YouTube. Dat uw zoon dit accepteert, is ook een goed teken. Het betekent dat hij u vertrouwt, en meegaat in uw beslissing.

Gevolgen

Uw vraag welke gevolgen het zien van die filmpjes kan hebben voor zijn ontwikkeling, is helaas moeilijk te beantwoorden:

  • ten eerste omdat u niet vertelde om wat voor filmpjes het ging. Het kan bijvoorbeeld gegaan zijn om tekenfilmpjes met bekende kinderfiguren – zoals Sponge Bob, of Nijntje – die rare dingen beleven. Of filmpjes van rampen of ongelukken. Of filmpjes met excessief geweld, zoals pesterijen, gevechten, martelingen, of onthoofdingen. Al die verschillende soorten filmpjes kunnen verschillende effecten hebben;
  • ten tweede omdat we niet weten wat voor kind uw zoon is. De (mogelijke) effecten verschillen sterk per kind. Sommige kinderen zijn gevoeliger of kwetsbaarder dan andere kinderen. Leeftijd is een belangrijke factor. Maar ook: de gezinssituatie, de positie van het kind in het gezin (oudste of niet), hoe de ouders denken over geweld, en of het kind misschien een stoornis of een beperking heeft. Zoals ASS/autisme, ADHD, of een verstandelijke beperking. Afhankelijk van al dit soort factoren reageren kinderen allemaal anders op akelige filmpjes en heeft dat allemaal een andere invloed op hun ontwikkeling;
  • ten derde omdat er over de lange-termijn-effecten van mediagebruik (oftewel: de invloed op de 'ontwikkeling' waar u naar vroeg) nog weinig bekend is.

Wat ik wél kan zeggen, is dat de korte-termijn-effecten die u beschreef, in ieder geval mild – dus niet ernstig – lijken te zijn:

  • zijn gedrag lijkt niet echt veel veranderd. Dat is een goed teken (waardoor u zich al minder zorgen hoeft te maken). Jongetjes van deze leeftijd mogen overigens best wat 'druk' zijn, en graag vecht-spelletjes spelen. Dat hoort bij hun ontwikkeling. Zolang ze maar weten dat het maar 'alsof' is, en dat ze geen grenzen overschrijden;
  • mogelijk slaapt hij slecht door het zien van de filmpjes (hoewel er ook iets anders aan de hand zou kunnen zijn. Ook kan het gewoon toeval zijn). Maar hoe dan ook: als hij geen echte nachtmerries heeft, lijkt ook dat effect dus mild. Hopelijk slaapt uw zoon inmiddels beter nu hij minder indringende filmpjes te zien krijgt.

Verder is het goed dat u hem niet langer zulke filmpjes laat zien, want langdurige blootstelling aan geweld of beangstigende scènes kan afstomping teweeg brengen. Afstomping betekent dat je je niet meer realiseert dat het eigenlijk verschrikkelijk is wat je ziet. Of dat je gaat denken dat geweld normaal is om problemen op te lossen. Of dat je vergeet dan mensen pijn voelen als hen iets ergs overkomt.

Adviezen

Om de ontwikkeling van uw zoon in goede banen te leiden, kunt u het volgende doen:

  • Kijk goed waar uw zoon behoefte aan heeft. Griezelen en spanning opzoeken hoort bij zijn leeftijd, maar het mag niet té eng of té spannend worden.

Tot ongeveer 9 jaar hebben veel kinderen nog moeite om fantasie en werkelijkheid uit elkaar te houden. Ook al weten ze dat het 'maar een filmpje' is, ze kunnen toch denken dat het in het echt wel bestaat.

  • Een goed alternatief kan zijn om griezelige verhalen voor te lezen, bijvoorbeeld de sprookjes van Grimm. Dan moet een kind zelf een voorstelling bedenken bij het verhaal, wat beter is dan enge filmpjes kijken. Want door zelf te fantaseren zal een kind het nooit enger maken dan hij zelf wil. Bovendien weten we uit onderzoek dat lezen (op deze leeftijd: voorlezen) goed is voor het ontwikkelen van taalvaardigheid, creativiteit, en allerlei schoolse vaardigheden.
  • Blijf vooral ook veel praten over wat hij ziet en gezien heeft. Maak bijvoorbeeld duidelijk dat vechten geen goed middel is om problemen op te lossen, en dat andere mensen pijn kunnen ervaren of verdrietig kunnen zijn. Dat laatste helpt bij het ontwikkelen van empathie (het vermogen om je in te leven in anderen).
  • U kunt overwegen om YouTube weer aan hem terug te geven, maar dan wel in de veilige stand. (Zie: Hoe voorkom ik dat mijn kind vieze en gewelddadige filmpjes ziet op YouTube?)

Erbij blijven

Tot slot nog dit. U vertelde dat u er soms niet op tijd bij was, als uw zoon YouTube-filmpjes had gekeken. (Waarna u via de geschiedenis terugvond wat hij allemaal had gezien.) Veel ouders gebruiken YouTube als een soort oppas, als ze andere dingen - in het huishouden of voor hun werk - moeten doen. Het geeft ouders rust en ruimte. Ook hebben nogal wat jonge kinderen een eigen tv-toestel of een eigen tablet op de slaapkamer. Maar...

Probeer toch zo veel mogelijk in de buurt van uw kind te blijven, zodat u met een half oog nog een beetje kunt zien welke filmpjes er voorbij komen. Bij het koken kunt uw kind bijvoorbeeld op een tablet of laptop in de keuken filmpjes laten kijken. Of doe het strijkwerk in de huiskamer, bij uw kind.

Voor uw zoon is het veel gezelliger als u in de buurt bent, dan wanneer hij in zijn eentje filmpjes kijkt. Uw aanwezigheid is velen malen belangrijker voor zijn ontwikkeling dan het beeldscherm.

U kunt hieronder reageren op het artikel of u kunt zelf een vraag stellen aan een deskundige. Lees voor het stellen van een vraag ons privacystatement.

Reageer